Inheems Amerikaans

In de Lakota-, Navajo- en Apache-tradities is Coyote zowel schepper als verstoorder. Hij liegt om de waarheid bloot te leggen. Hij faalt met opzet zodat anderen kunnen leren.

In de Hopi-schepping bracht Spider Grandmother de eerste mensen door de vier werelden naar boven. Zij weeft. Zij leert mensen het denken in patronen.

De Heyoka doet alles backwards. Rijdt achterstevoren. Wast zich met aarde, droogt zich met water. Lacht op begrafenissen, huilt op feesten. Niet uit gekkigheid — wel om de stam te tonen waar zij blind voor was.

Verscheen voor twee jagers in een hongerwinter. Eén begeerde haar — viel dood neer. De ander knielde. Aan hem en zijn stam gaf zij de heilige pijp en de zeven heilige ceremonies.

In de Tlingit- en Haida-tradities bracht Raven de mensen het licht, de zon, de maan — door te stelen, door slim te zijn, door zich te transformeren. Half-god, half-gevogelte.

Viel uit een gat in de hemel. Werd opgevangen door vogels, gedragen op de rug van een schildpad. Met aarde uit de zee bouwde zij de wereld op die rug — Turtle Island, Noord-Amerika.

Slimmer dan iedereen, maar zijn slimheid keerde zich tegen hem. Bond zijn eigen ogen dicht in een wedstrijd om te bewijzen dat hij blind beter zag — kon ze daarna niet meer open krijgen.

Werd door haar vader uit een kano gestoten. Klampte zich vast aan de rand; hij hakte haar vingers af. Zij zonk. Haar vingers werden de zeedieren — robben, walrussen, walvissen. Sindsdien leeft zij op de bodem en kammen sjamanen haar haren glad als de mensen voedsel nodig hebben.

Schepper-na-de-schepping. Maakte de mensen kleiner zodat zij konden leren. Verzachtte de winter. Versloeg de monsters van zijn jongere broer. Verliet uiteindelijk de wereld in een kano — beloofd terug te keren wanneer de mensen hem werkelijk nodig hebben.

Vóór alles bestond, riep Maheo de leegte op. Toen het water, toen het zwaluwtje dat moed had om de bodem te zoeken, toen — door dat zwaluwtje — de aarde. Schepping als kettingreactie, niet als bevel.

Wandelende fluitspeler met gebogen rug en wapperende veren in zijn haar. Zijn fluit doet de sneeuw smelten, het zaad ontkiemen, vrouwen vruchtbaar worden. Brengt liederen en zaden mee in zijn bochel. Verschijnt waar feest moet komen en vertrekt voordat iemand hem kan vasthouden.

Zo groot dat zijn vleugels donder maken en zijn ogen bliksem werpen. Woont op de hoogste bergtoppen, in wolken die zelden optrekken. Strijdt met de wateronderwereld-wezens om de wereld in balans te houden. Wie hem ziet bij goed weer, leeft niet lang daarna.